‘Muilezels van het water’ winnen terrein

Van onze redactrice Goele De Cort
De kilometerheffing maakt wegtransport duurder. De binnenvaart heeft wind in de zeilen. 2016 was een recordjaar.
Kallo Het is nog niet eens licht als schipper Johnny al 300 ton stenen gelost heeft op de kade in Kallo. Met de ingebouwde kraan duurt het minder dan drie uur voordat alle paletten van boord zijn en opgehaald door vorkheftrucks. ‘Dat is het equivalent van twaalf vrachtwagens die niet door de Kennedytunnel moesten’, zegt Antoon Van Coillie, zaakvoerder van Blue Line Logistics.
Bouwondernemer Van Coillie stond enkele jaren geleden in de file aan diezelfde tunnel toen hij op het idee kwam om een zaak in watertransport uit te bouwen. Met de hulp van investeerders ontwierp en bouwde hij twee boten, klein, licht, kaal en zonder woonruimte, ‘de muilezels van het water’. Daarmee vervoert hij nu bouwmaterialen, afval en leeggoed, en steeds vaker ook dranken.
De kilometerheffing heeft zijn zaak naar eigen zeggen een flinke duw in de rug gegeven. Want nu transport over de weg duurder wordt, beginnen meer en meer bedrijven hun logistieke aanpak te herdenken. ‘Vorig jaar is onze omzet verdubbeld ten opzichte van het jaar voordien, en met een kapitaalverhoging gaan we nu zelfs een paar nieuwe schepen bouwen’, zegt Van Coillie.
Met de hulp van investeerders ontwierp en bouwde zaakvoerder Van Coillie twee boten, klein, licht, kaal en zonder woonruimte, ‘de muilezels van het water’ Op 1 april vorig jaar werd de kilometerheffing voor vrachtverkeer ingevoerd. Dat moest bedrijven beter doen nadenken over hun transport, om zo de uitstoot en de files te verminderen. En steeds meer bedrijven kijken daarvoor naar het water.
Vorig jaar was een recordjaar voor containervervoer over de binnenwateren, met een stijging van het aantal vervoerde stuks met ruim 9 %. In november was dat zelfs 30 procent. In de zomer en het najaar alleen was die groei nog sterker, zo blijkt uit cijfers van Waterwegen en Zeekanaal.
Het is nog te vroeg om te meten wat precies het effect van de kilometerheffing is, want de markt voor containervervoer groeit sowieso. Maar dat de interesse in watertransport toeneemt, merkt ook Hilde Bollen, directrice van Promotie Binnenvaart Vlaanderen. ‘De kilometerheffing heeft duidelijk impact’, zegt ze. ‘Steeds meer bedrijven bevragen zich bij ons. De binnenvaart is voor velen een onbekende. Jammer, want ook qua administratie is het bijvoorbeeld veel eenvoudiger om per schip te vervoeren. En je hebt veel minder kans op schade onderweg en op ongevallen. Maar de prijs geeft altijd de doorslag. En die is nu relatief gezien interessanter geworden.’
Het was ook de bedoeling van de kilometerheffing om meer goederentransport richting spoor en water te duwen. Binnenvaart zorgt voor veel minder vervuiling en kosten voor wegonderhoud dan wegtransport. Lang niet alle goederen kunnen per schip vervoerd worden, maar er is wel degelijk potentieel, zegt Dries Meers, expert logistiek aan de VUB. ‘Ik schat dat er bij het containervervoer een theoretisch groeipotentieel van ongeveer 10 % is door de kilometerheffing. Daarbij houden we rekening met het prijsverschil en de transportstromen die daarvoor in aanmerking komen. Maar nog niet al die bedrijven kiezen daarvoor. Voor sommigen is snelheid en flexibiliteit belangrijker dan prijs.’
Ook David Huybrechts, terminalmanager bij containerterminal BCTN Meerhout, zag de trafiek na de kilometerheffing flink toenemen. ‘De modal shift is al enkele jaren aan de gang, maar de kilometerheffing is een kantelpunt geweest. Het heeft vervoer over het water ook qua prijs echt concurrentieel gemaakt. De grote verladers gebruiken het al langer, maar je ziet dat nu ook kleinere bedrijven, die per week pakweg een dertigtal containers hebben, beginnen te rekenen. Voor één container die van Antwerpen naar Genk moet, betaal je al snel 25 euro aan kilometerheffing alleen.’
Daar staat tegenover dat vervoer over weg wel sneller gaat. ‘Antwerpen tot Meerhout, dat duurt twaalf uur, ja. Maar met de vrachtwagen weet je het tegenwoordig niet: zal het twee uur duren, drie uur, zes uur? Het water zorgt voor een veel betrouwbaardere planning. Plus, per schip vervoer je wel 200 containers in een keer. Per schip vervoeren heeft ook milieuvoordelen: de CO2-uitstoot ligt de helft lager en het zorgt voor minder fijn stof. ’ Een aantal binnenvaartbedrijven, waaronder dat van Van Coillie, willen de mogelijkheden nog uitbreiden. De Zulu 02 kan ook paletten en deelladingen vervoeren in plaats van containers, en kan door zijn kleine afmetingen ook op de kleinere waterwegen varen. En laden en lossen doet de schipper zelf. ‘In essentie zijn onze schepen vrachtwagens op het water’, zegt hij.
Weyts: ‘Aandeel binnenvaart moet naar 18 procent’
Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Ben Weyts (N-VA) wil de binnenvaart een grotere rol laten spelen in het goederentransport: ‘We streven naar een gemiddelde groei van 2,8 % meer vervoer via het water per jaar.’ ‘Het aandeel van de binnenvaart moet vergroot worden tot minstens 18 % tegen 2030.’ In het laatste milieurapport was dat nog 13 %. Volgend jaar fuseren de twee beheerders van de 1.400 kilometer Vlaamse waterwegen, Waterwegen & Zeekanaal nv en nv De Scheepvaart, en vormen ze De Vlaamse Waterweg nv. Die moet promotie gaan maken om meer bedrijven via het water te laten transporteren. (gdc)